Czym jest bezpieczeństwo cyfrowe i gdzie się zaczyna?
Bezpieczeństwo cyfrowe to dbanie o siebie, swoje dane, konta i urządzenia podczas korzystania z technologii. Zaczyna się od codziennych decyzji, ale obejmuje również zabezpieczenia działające w systemach i usługach.
Nie wychodzimy z domu, zostawiając klucze w zamku od zewnętrznej strony drzwi. Nie zostawiamy portfela na ławce w parku. Nie przekazujemy kluczy do mieszkania przypadkowo spotkanej osobie. W świecie cyfrowym przydają się bardzo podobne zasady: chronimy dostęp, uważamy komu ufamy i nie udostępniamy ważnych informacji bez zastanowienia. To właśnie od nich zaczyna się bezpieczeństwo cyfrowe.
Łatwo pomyśleć, że bezpieczeństwo cyfrowe zaczyna się od technologii: programów antywirusowych, specjalistów IT i skomplikowanych systemów działających gdzieś w tle.
Jednak problem nie zawsze zaczyna się od awarii komputera albo przełamania technicznych zabezpieczeń. Czasem wystarczy wiadomość, która skłoni człowieka do wykonania pozornie zwykłej czynności.
Przez długi czas sama patrzyłam na ten temat podobnie. Kiedy słyszałam o wyciekach danych, przejętych kontach czy cyberatakach, wyobrażałam sobie specjalistyczną wiedzę, zaawansowane zabezpieczenia i problemy, które dotyczą głównie informatyków.
Z czasem zauważyłam, że większość zasad związanych z bezpieczeństwem cyfrowym znamy od dawna. Nie nauczyliśmy się ich z kursów technologicznych. Poznaliśmy je w codziennym życiu. Zamykamy drzwi do mieszkania. Nie zostawiamy portfela na ławce. Nie przekazujemy kluczy przypadkowej osobie.
Nie dlatego, że codziennie spodziewamy się problemów. Po prostu wiemy, że ostrożność bywa rozsądna. W świecie cyfrowym obowiązują bardzo podobne zasady.
Czym właściwie jest bezpieczeństwo cyfrowe?
Jak już wspomniałam, bezpieczeństwo cyfrowe kojarzy mi się przede wszystkim z dbaniem o siebie podczas korzystania z technologii.
Tak samo jak chronimy mieszkanie, dokumenty czy pieniądze, tak samo chronimy swoje konta, hasła i dane. Brzmi prosto, ale właśnie w tej prostocie kryje się sedno całego zagadnienia.
Korzystając z poczty elektronicznej, bankowości internetowej, komunikatorów, mediów społecznościowych czy aplikacji mobilnych pozostawiamy po sobie wiele informacji. Pojedynczy adres e-mail lub numer telefonu mogą wydawać się niegroźne. Jednak połączone razem zaczynają tworzyć obraz konkretnej osoby.
Dlatego bezpieczeństwo cyfrowe nie dotyczy wyłącznie komputerów. Dotyczy również informacji o nas samych. Temat informacji rozwijałam szerzej w artykule Skąd wiadomo, czy to dane, czy informacje?
Dlaczego cyberprzestępcy próbują oszukać człowieka?
Przez lata oglądałam filmy, w których cyberataki wyglądały jak włamywanie się do systemów i przełamywanie zabezpieczeń. Rzeczywistość może jednak wyglądać zupełnie inaczej.
Wyobraź sobie sytuację. Czekasz na przesyłkę. Otrzymujesz wiadomość od firmy kurierskiej. Treść wydaje się wiarygodna. Klikasz link, bo chcesz sprawdzić szczegóły. Nic nadzwyczajnego.
Przynajmniej do momentu, gdy okazuje się, że wiadomość była fałszywa. W tej sytuacji nie trzeba było przełamywać zabezpieczeń komputera. Wystarczyło, że wiadomość wyglądała wiarygodnie i skłoniła odbiorcę do kliknięcia.
Ktoś wykorzystał zaufanie użytkownika i skłonił go do wykonania czynności, która wyglądała zwyczajnie. Takie podszywanie się pod zaufaną firmę lub instytucję w celu skłonienia odbiorcy do określonego działania nazywamy phishingiem. Ta nazwa zawsze kojarzyła mi się z łowieniem ryb. Uważam, że to porównanie jest zaskakująco trafne.
Cyberprzestępcy nie zawsze próbują bezpośrednio przełamywać zabezpieczenia techniczne. Czasem starają się skłonić człowieka do wykonania działania, które otworzy im drogę do informacji lub konta.
Właśnie dlatego bezpieczeństwo cyfrowe zaczyna się od naszych codziennych decyzji.
Jak działa bezpieczeństwo cyfrowe?
Długo wyobrażałam sobie cyberbezpieczeństwo jako mur chroniący nas przed zagrożeniami. Tymczasem nie polega ono na blokowaniu wszystkiego.
Systemy mogą sprawdzać, kto próbuje uzyskać dostęp, jakie ma uprawnienia i czy zostały spełnione warunki wykonania określonej czynności.
Chronią również informacje podczas przesyłania i przechowywania, zapisują zdarzenia oraz pomagają wykrywać problemy. Bezpieczeństwo cyfrowe powstaje więc z wielu mechanizmów, które działają razem.
Czy systemy muszą sobie ufać?
Kilka dni temu konfigurowałam usługi Google dla KTT. Aby połączyć stronę z Google Search Console, nie wystarczyło powiedzieć: „To moja domena”. Musiałam dodać specjalny wpis do ustawień domeny. Dopiero wtedy Google mógł sprawdzić, czy rzeczywiście kontroluję domenę.
Od strony technicznej polegało to na opublikowaniu specjalnej informacji w ustawieniach DNS domeny. Google mógł ją odczytać i sprawdzić, czy mam dostęp pozwalający zmienić konfigurację domeny. Dopiero wtedy kontrola nad domeną została potwierdzona.
To inny mechanizm niż API, ale opiera się na podobnej zasadzie: system nie przyjmuje deklaracji bez sprawdzenia.
Bezpieczeństwo cyfrowe nie polega na odrzucaniu każdego dostępu. Polega na sprawdzaniu, kto o niego prosi, do czego ma uprawnienia i czy zostały spełnione ustalone warunki.
Skąd system wie, że to naprawdę Ty?
Wyobraź sobie blok mieszkalny. Żeby wejść do środka, potrzebujesz klucza. Jeżeli klucz pasuje do zamka, drzwi się otworzą.
W świecie cyfrowym podobną rolę pełnią hasła. Hasło jest jednym ze sposobów uwierzytelniania konta. Potwierdza, że osoba próbująca się zalogować zna informację przypisaną do tego konta. Problem polega na tym, że samo hasło nie zawsze wystarcza.
Dlatego coraz częściej spotykamy dodatkowe zabezpieczenia. Kod wysłany SMS-em, powiadomienie w aplikacji czy potwierdzenie logowania na innym urządzeniu to przykłady dodatkowej weryfikacji (2FA).
Jeżeli drugi krok wykorzystuje inny czynnik niż hasło, na przykład kontrolę nad zarejestrowanym urządzeniem, mówimy o uwierzytelnianiu wieloskładnikowym.
Co dzieje się po drugiej stronie?
Kiedy wpisujemy hasło, zatwierdzamy kod SMS lub logujemy się do aplikacji, wszystko wygląda bardzo prosto. Widzimy formularz logowania i po kilku sekundach uzyskujemy dostęp do konta.
Po drugiej stronie dzieje się jednak znacznie więcej.
System najpierw sprawdza przedstawiony dowód dostępu, na przykład hasło. Następnie ustala, do jakich informacji i działań dane konto ma uprawnienia.
Można to porównać do wejścia do budynku biurowego. To, że masz klucz do głównych drzwi, nie oznacza automatycznie dostępu do każdego pokoju.
W świecie cyfrowym działa to bardzo podobnie.
Te dwa etapy mają różne zadania. Uwierzytelnianie sprawdza przedstawiony dowód dostępu, a autoryzacja określa, jakie informacje i działania są dostępne dla danego konta. Pierwszy etap to uwierzytelnianie, a drugi to autoryzacja.
To właśnie dlatego dwie osoby korzystające z tej samej aplikacji mogą widzieć zupełnie różne informacje. Wszystko zależy od tego, jakie uprawnienia zostały im przyznane.
Dlaczego uprawnienia są tak ważne?
Uwierzytelnienie konta to dopiero początek. System musi jeszcze ustalić, do jakich informacji i działań dane konto ma uprawnienia.
Wyobraź sobie firmę, w której pracują osoby z różnych działów. Pracownik sprzedaży potrzebuje dostępu do informacji o klientach i zamówieniach. Dział HR pracuje z danymi pracowników. Dział finansowy korzysta z dokumentów związanych z rozliczeniami.
Każda z tych osób loguje się do tego samego środowiska, ale widzi inne informacje. Tak właśnie działają uprawnienia.
Dlaczego uprawnienia są ważne dla AI?
Kiedy pierwszy raz zaczęłam pracować z narzędziami AI, wydawało mi się, że największym wyzwaniem będzie jakość odpowiedzi. Dziś coraz częściej widzę, że równie ważne jest pytanie: do jakich informacji sztuczna inteligencja powinien mieć dostęp.
W mojej ocenie jeżeli agent AI działa w imieniu pracownika, nie powinien uzyskiwać dostępu do informacji, których ten pracownik nie może zobaczyć. W innych zastosowaniach agent może mieć własną tożsamość i osobno nadane uprawnienia. Jednak również wtedy powinny one obejmować tylko dane i działania potrzebne do wykonania określonego zadania.
Dlatego przed udostępnieniem narzędzi AI trzeba dokładnie ustalić, jakie dane agent może odczytywać i jakie działania może wykonywać.
Aby lepiej zrozumieć, dlaczego bezpieczeństwo cyfrowe działa w tle niemal każdej usługi, warto wrócić na chwilę do tematu API i komunikacji pomiędzy systemami.
Co wspólnego mają API, dane i bezpieczeństwo?
Systemy często wymieniają między sobą informacje. Wiele takich procesów odbywa się bez naszego bezpośredniego udziału. Nie widzimy ich, a mimo to wpływają na sposób działania aplikacji i usług.
Podobnie jest z bezpieczeństwem cyfrowym. Wiele zabezpieczeń również działa w tle. Nie widzimy szyfrowania. Nie obserwujemy na co dzień mechanizmów chroniących nasze konta. Nie zauważamy systemów monitorujących zagrożenia. Tak jak wcześniej nie widzieliśmy komunikacji pomiędzy systemami.
To jednak nie oznacza, że nie warto rozumieć ich roli.
Kilka lat temu podczas zagranicznych wakacji próbowałam przez hotelowe Wi-Fi zalogować się do kilku usług. Część prób kończyła się niepowodzeniem. Nie wiedziałam wtedy, czy przyczyną było połączenie, ustawienia sieci, czy zabezpieczenia samych usług. Po raz pierwszy zwróciłam jednak uwagę na to, że między wpisaniem hasła a uzyskaniem dostępu działa wiele niewidocznych mechanizmów.
Technologia może nas chronić, dlatego coraz częściej myślę o bezpieczeństwie cyfrowym jak o codziennym nawyku.
Czym jest i gdzie zaczyna się bezpieczeństwo cyfrowe? Podsumowanie
Przez lata bezpieczeństwo cyfrowe kojarzyło mi się głównie ze specjalistami IT. Dziś widzę, że dotyczy każdego, kto korzysta z Internetu.
Możemy korzystać z najlepszych zabezpieczeń i nowoczesnych technologii. Możemy mieć wsparcie specjalistów oraz zaawansowane systemy ochronne.
Mimo to nawet najlepsze zabezpieczenia współdziałają z decyzjami podejmowanymi przez ludzi. Dlatego bezpieczeństwo cyfrowe zależy zarówno od technologii, jak i od sposobu, w jaki z niej korzystamy.
Być może właśnie dlatego warto spojrzeć na bezpieczeństwo cyfrowe jak na element codziennej odpowiedzialności.
Jeśli hasło jest cyfrowym odpowiednikiem klucza do mieszkania, pojawia się kolejne pytanie:
→ Czy nasze hasła są tak bezpieczne, jak nam się wydaje?
FAQ
Co to jest bezpieczeństwo cyfrowe?
Bezpieczeństwo cyfrowe to dbanie o swoje konta, hasła, dane i urządzenia podczas korzystania z Internetu oraz nowoczesnych technologii.
Dlaczego bezpieczeństwo cyfrowe jest ważne?
Ponieważ każdego dnia korzystamy z poczty elektronicznej, bankowości internetowej, komunikatorów i aplikacji przechowujących nasze dane.
Jak działa bezpieczeństwo cyfrowe?
Bezpieczeństwo cyfrowe wykorzystuje wiele współdziałających mechanizmów, między innymi uwierzytelnianie, kontrolę uprawnień, szyfrowanie, aktualizacje, kopie zapasowe i monitorowanie zdarzeń.
Czy bezpieczeństwo cyfrowe dotyczy tylko specjalistów IT?
Nie. Dotyczy każdego, kto korzysta z Internetu, smartfona, mediów społecznościowych, poczty elektronicznej lub bankowości internetowej.
Co to jest phishing?
Phishing to forma oszustwa, w której ktoś podszywa się pod zaufaną osobę, firmę lub instytucję, aby skłonić odbiorcę do ujawnienia danych albo wykonania określonego działania.
Jak system sprawdza dostęp do konta?
System może wykorzystywać hasło oraz dodatkowe metody, takie jak kod jednorazowy, potwierdzenie w aplikacji, klucz bezpieczeństwa albo klucz dostępu.
Co to są uprawnienia dostępu?
To uprawnienia, które określają jakie informacje użytkownik może zobaczyć i jakie działania może wykonywać w danym systemie.
Czy agent AI powinien mieć dostęp do wszystkich danych firmy?
Nie. Agent AI powinien otrzymać tylko takie uprawnienia, które są potrzebne do jego zadania. Jeżeli działa w imieniu użytkownika, nie powinien omijać ograniczeń obowiązujących tego użytkownika.
Czy bezpieczeństwo cyfrowe i cyberbezpieczeństwo oznaczają to samo?
W codziennym języku oba pojęcia często są używane zamiennie. „Bezpieczeństwo cyfrowe” bywa jednak stosowane szerzej w odniesieniu do bezpiecznego korzystania z technologii przez człowieka, a „cyberbezpieczeństwo” częściej odnosi się do ochrony informacji, urządzeń, usług i systemów przed zagrożeniami. Granica między tymi pojęciami nie zawsze jest wyraźna.
Jakie są podstawowe zasady bezpieczeństwa cyfrowego?
Do podstawowych zasad należą korzystanie z długich i unikalnych haseł, ostrożność podczas otwierania linków, aktualizowanie oprogramowania oraz ochrona danych osobowych.
Warto zajrzeć również do:
Źródło grafiki: Designed by Magnific.
